Wat zijn de gevolgen?

Het meest directe gevolg van een hogere concentratie CO2 in de atmosfeer is dat de 'deken' die om de aarde ligt dikker wordt, waardoor de aarde opwarmt. Onderstaande animatie van NASA geeft u een goede indicatie van deze opwarming in de laatste 120 jaar:

Deze opwarming van de aarde heeft dramatische gevolgen voor al het leven op aarde. Wat kan er gebeuren als de gemiddelde wereldtemperatuur bóven de cruciale stijging van 2°C komt?

Smeltend ijs 
De Himalaya wordt ook wel de ‘derde pool’ genoemd, vanwege haar vele gletsjers. Maar het Himalaya-ijs smelt sneller dan alle andere gletsjers ter wereld. Zo worden miljoenen mensen, dieren en planten beroofd van hun drinkwaterbron in het droge seizoen. 

Sinds 2006 staat de ijsbeer zelfs op de Rode Lijst van bedreigde planten- en diersoorten, omdat hun leefgebied in ongekend tempo smelt. Gebouwen en bomen in Canada, Alaska en Siberië vallen om, want de permafrost (permanent bevroren grond) smelt. En skiën in de Alpen anno 2050? Vergeet het maar.

Zeespiegelstijging 
Kleine eilandjes in de Stille Oceaan vechten tegen het oprukkende water. Hun huizen en akkers overstromen, hun drinkwaterbronnen verzilten. De zeespiegel stijgt, niet alleen door smeltend ijs, maar vooral omdat het water in de oceanen uitzet onder invloed van de warmte. 

Als de ijsmassa van Groenland verder wegsmelt, zullen wereldsteden als Bangkok en New York onder water lopen - net zoals het grootste deel van Nederland. Het IPCC schat dat het zeeniveau nog deze eeuw 35 tot 85 cm hoger uitkomt. En dat terwijl 70 procent van de wereldbevolking in kustgebieden leeft.

Extreem weer
De aarde wordt droger én natter door meer en heviger regenbuien en stormen. Rivieren veranderen in kolkende massa’s, drinkwater raakt vervuild. Orkanen ontstaan bij een zeewatertemperatuur van 28°C en zullen steeds krachtiger worden als de aarde opwarmt. Nu al sterven wereldwijd jaarlijks zo’n 160.000 mensen als gevolg van hitte en rond 2020 zullen dat er tweemaal zoveel zijn. 

In de afgelopen 30 jaar is het aantal droogtegebieden verdubbeld. Felle bosbranden komen vaker voor. Potentiële rampgebieden als de Sahel worden alleen maar droger. Het aantal mensen dat leeft in gebieden met ernstig watertekort kan volgens het VN-klimaatpanel IPCC tot 2050 drie à vier keer zo groot worden als in 1995.

Oceaanstromingen
Warm water, dat is opgewarmd bij het Caraïbisch gebied, stroomt dankzij de warme Golfstroom naar de Atlantische Oceaan. Bij de Golf van Biskaje (Spanje) aangekomen stroomt het water via de Noordzee naar de Noordelijke IJszee. Het Noord-Europese klimaat is door deze Golfstroom relatief warm. 

Maar in een warmer klimaat kan de Golfstroom afremmen. Het IPCC meldt dat de Golfstroom inmiddels is afgezwakt met ongeveer een derde. Het gevolg voor Nederland zou zijn dat we onze natte winters kwijtraken, maar de zomers juist natter en killer kunnen worden. 

Uitstervende soorten
In de komende vijftig jaar dreigen vele planten- en diersoorten uit te sterven. Sommige soorten overleven door zich aan te passen aan de veranderde leefomgeving, of trekken met het klimaat mee. Maar planten verplaatsen zich niet sneller dan de verspreiding van zaadjes en pollen toelaat. 

Veel dieren, planten en insecten zijn bovendien afhankelijk van elkaar: zo kan het koraal niet zonder de microscopisch kleine algen die het zijn prachtige kleuren geeft. Die algen verdwijnen als het zeewater warmer wordt en laten het koraal bleek en kleurloos achter. Sommige soorten zullen ook juist in aantal toenemen, zoals tijgermuggen. Infectieziekten die hier niet meer voorkwamen, zoals malaria en dengue, kunnen terugkeren. 

Geen leven
De voedselvoorziening komt wereldwijd onder druk te staan door de extreme weersomstandigheden. Drinkwaterputten verzilten, akkers worden onbruikbaar. Elders is landbouwgrond volkomen uitgedroogd. Volgens het vierde UNEP-rapport (2007) leeft in 2025 een kwart van alle mensen in een gebied met absolute waterschaarste. 

Voor miljoenen mensen wordt het leven in hun huidige omgeving onmogelijk. Ze zullen in sommige gevallen ergens anders een nieuw bestaan moeten opbouwen. Dat geldt zeker voor de bewoners van kleine eilandstaatjes in de Stille Oceaan, maar het kan ook de bewoners van Nederland en van steden als Londen en New York treffen. 

En Nederland?
Ook Nederland krijgt onvermijdelijk natte voeten. De stijgende zeespiegel bedreigt de Nederlandse kusten, (landbouw)grond verzilt en in de zomers kunnen watertekorten ontstaan. Het KNMI voorspelt meer neerslag en stijgende temperaturen: rivieren treden vaker buiten hun oevers. 

In Nederland behoren 2005 en 2006 tot de warmste jaren, sinds mensen de temperatuur zijn gaan bijhouden. We krijgen warmere zomers en meer hittegolven. Meer besmette teken die de ziekte van Lyme overbrengen en een prettiger klimaat voor (dengue)virusdragers als de Aziatische tijgermug. De scheepvaart krijgt te maken met lage waterstanden en de watervoorziening komt regelmatig in ernstige problemen, doordat het zoute water steeds verder in het grondwater dringt. (1)

Bronnen:
(1) Greenpeace